Ikony Jezusa
Jezus ikoną
Nie można mówić o jakiejkolwiek ikonie nie mówiąc o samym Chrystusie. To Jego wcielenie stało się podstawą do tego, że tworzenie obrazu jest możliwe.
Bardzo często przeciwnicy tzw. “kultu obrazów” powołują się na słowa pierwszego przykazania Nie będziesz czynił żadnej rzeźby ani żadnego obrazu tego, co jest na niebie wysoko, ani tego, co jest na ziemi nisko, ani tego, co jest w wodach pod ziemią!
Jednak narodziny Jezusa w ciele zmieniły tę sytuację. Św. Paweł pisze o Chrystusie: On jest obrazem Boga niewidzialnego (Kol 1,15). Syn Boży stając się w pełni człowiekiem odkrywa przed nami obraz Ojca. I to daje nam prawo do tworzenia ikon.
św. Jan Damasceński pisze o tym tak:
Oddajemy więc cześć obrazom, nie czcimy [w nich] materii, ale tych, którzy za pośrednictwem materii są przedstawieni na obrazach: cześć oddawana obrazowi przechodzi na jego pierwowzór.
Poniżej opowiem o kilku wybranych przedstawieniach ikongraficznych Jezusa.
Mandylion
To przedstawienie zwane inaczej Acheiropoietos czy Zbawiciel nieludzką ręką uczyniony. Pochodzenie tego wizerunku odnosi się do dwóch legend. Jedna z nich, to historia o św. Weronice, która pomogła Jezusowi w czasie Jego drogi na Golgotę. Chrystus miał zostawić odbicie swojej twarzy na chuście, którą podała mu właśnie ta święta. Druga opowieść dotyczy króla Abgara. Jak głosi legenda Chrystus nie mógł odwiedzić chorego władcy więc pozostawił odcisk twarzy na płótnie, a wizerunek ten uzdrowił króla. Umieszczany był często nad bramami twierdz oraz na sztandarach.
Ten typ ikonograficzny przedstawia twarz Jezusa wpisaną w tzw. nimb krzyżowy. Pojawia się często jako twarz umieszczoną na chuście (co nawiązuje do powyżej opisanych legend) . Płótno trzymają aniołowie Michał i Gabriel. Ikona wykończona jest podpisami IC XC oraz ὁωn o których możesz przeczytać TUTAJ.
Emmanuel
Nazewnictwo ikony pochodzi od określenia jakiego używa prorok Izajasz (por.Iz, 7,14).
Oznacza ono “Bóg z nami”. Przedstawienie z jednej strony jest wizerunkiem, na którym Chrystus jest dzieckiem, choć zdecydowanie jest dalekie od infantylizacji. Ikona wyraża mądrość jaką w sobie ma Zbawiciel. Bardzo często ukazywany jest z gestem błogosławieństwa oraz z Ewangelią w dłoni. Naturę ikony dobrze oddaje treść jednego z hymnów bizantyjskich: Młode chłopię, wieczny Bóg. Dzieciątko – Starzec Przedwieczny Ojciec, równy wiekiem Ojcu.
Pantokrator
To chyba jedno z najpopularniejszych i najstarszych przedstawień ikonograficznych. Jak wskazują znawcy nie uległo ono praktycznie żadnej zmianie od VI w. Παντοκρατωρ oznacza dosłownie Pan Wszystkiego.
Ikona przedstawia popiersie Chrystusa, który w lewej dłoni trzyma Ewangelię, a prawą błogosławi. Są przynajmniej dwie interpretacje gestu, który czyni Jezus. Pierwsza jest taka, że palce układają się w monogram IC XC. Druga zaś mówi o tym, że 2 palce rozłączone mówią o dwóch naturach Chrystusa, a 3 złączone o Trzech Osobach.
Pantokrator ma na sobie dwie szaty. Spodnia szata (chiton, tunika) jest koloru czerwonego, co oznacza Jego człowieczeństwo. Barwa ta odnosi się do krwi, męczeństwa, ale także godności królewskiej. Złoty pas (klaw), który jest naszyty na szatę oznacza jego szczególną rolę. Szata na wierzchu ( hymantion) jest koloru niebieskiego. Symbolizuje ona niebo, duchowość, boską naturę. To zestawienie pokazuje istniejące w Chrystusie dwie natury.
Zbawiciel na Mocach
To jeden z wizerunków, na którym jest bardzo wiele szczegółów. W przedstawieniu można dostrzec nawiązanie do trzech tekstów biblijnych.
Iz 6, 1-4 – Pan zasiadający na Tronie, a wokół Niego serafiny (aniołowie o 6 skrzydłach)
Ez 1, 4-28 – Otoczony przez 4 istoty żyjące (Człowiek, Orzeł, Lew i Wół)
Ap 4, 2-9 – Tęcza okalająca Tron.
Romb, w który wpisany jest Chrystus oznacza jego boskość. Wyraża ogień Ducha Świętego. 4 postacie identyfikowane są z 4 Ewangeliami, które głoszone są na 4 strony świata.
Ikona wyrażona jest w wymiarze eschatologicznym. Jezus przedstawiony na niej jest sędzią, ale jest także Alfą i Omegą.
Zdecydowanie wpatrując się w to przedstawienie można zobaczyć wiele wspaniałych szczegółów.
Starałem się przybliżyć tylko niektóre przedstawienia ikonograficzne Chrystusa, na których jest tylko On. Inną kategorią ikon są ikony świąteczne, na których znajdują się poszczególne sceny ewangeliczne.
Zapraszam do zapoznania się z wizerunkami Jezusa w moim wykonaniu.
